KPSS Coğrafya Türkiye’de İklim - Sıcaklık Testi

ÖSYM soru yaklaşımından esinlenen özgün izoterm haritası, indirgenmiş sıcaklık hesabı ve bakı-yükselti ilişkisi sorularını akıl yürüterek çöz.

KPSSly / Coğrafya

Coğrafya Testi

00:00:00

Bu testte Coğrafya alanına ait toplam 10 soru vardır.
Her sorunun yalnızca bir doğru cevabı vardır. Cevabınızı ilgili sorunun seçeneklerinden birini seçerek işaretleyiniz.

KPSS Coğrafya Türkiye’de İklim - Sıcaklık Testi

0/10 soru cevaplandı · 10 boş

Cevaplarını test bitene kadar değiştirebilirsin.

Türkiye genelinde dağların güney yamaçları, güneş ışınlarını daha dik açıyla alması ve güneşlenme süresinin daha uzun olması nedeniyle kuzey yamaçlara göre daha sıcaktır. Ancak yer şekillerinin düz ve engebenin az olduğu sade alanlarda bakı durumunun sıcaklık üzerindeki ayırt edici etkisi belirgin değildir.

Türkiye haritası üzerinde numaralandırılmış beş araştırma merkezi

Buna göre haritada numaralandırılmış merkezlerin yer şekli özellikleri dikkate alındığında, hangisinde bakı durumunun sıcaklık üzerindeki etkisi en az seviyededir?

Aşağıda Türkiye'nin Temmuz Ayı Ortalama İndirgenmiş Sıcaklık Dağılışı Haritası verilmiştir.

Türkiye Temmuz ayı ortalama indirgenmiş eş sıcaklık (izoterm) dağılışı haritası

Yalnızca bu haritadaki bilgiler dikkate alındığında, aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

Doğu Karadeniz kıyısındaki Rize'de turunçgil ve çay tarımı yapılabilirken, sadece 40-50 km güneydeki İspir ve Bayburt çevresinde sert karasal iklim ve step bitki örtüsü hakimdir. Benzer şekilde Akdeniz kıyısındaki Alanya'da muz yetişirken, Torosların hemen ardındaki Göller Yöresi'nde kış donları ve karasal iklim koşulları görülür.

Türkiye'de bu şekilde çok kısa mesafelerde belirgin iklim ve bitki örtüsü farklılıklarının ortaya çıkmasında; I. Kıyıya paralel uzanan yüksek dağ sıralarının bulunması, II. Kısa mesafelerde yükselti basamaklarının hızla değişmesi, III. Başlangıç Meridyeni'nin doğusunda yer alması, IV. Kıyılar ile iç kesimler arasında nemlilik ve denizellik farkının yüksek olması faktörlerinden hangileri doğrudan etkili olmuştur?

Türkiye'de iki farklı merkezin sıcaklık ortalamaları kıyaslanırken enlem, denizellik-karasallık ve yükselti gibi etkenler birlikte rol oynar. İki merkez arasındaki sıcaklık farkının 'yalnızca yükselti' ile açıklanabilmesi için merkezlerin benzer enlemlerde yer alması ve karasallık-denizellik koşullarının aynı olması gerekir.

Buna göre aşağıdaki kent çiftlerinden hangisi arasındaki sıcaklık farkı yalnızca yükselti etkeniyle açıklanır?

Ocak ayında Türkiye'de ortalama sıcaklık değerlerinin en düşük olduğu yer -10°C ile -12°C'nin altına inen Kuzeydoğu Anadolu (Erzurum-Kars-Ardahan Bölümü) platolarıdır. Bu yörede kış mevsiminde şiddetli ayaz ve don olayları yaşanır.

Kuzeydoğu Anadolu'da kış mevsiminde sıcaklıkların bu denli düşük olmasında; I. Ortalama yükseltinin 2000 metrenin üzerinde olması, II. Deniz etkisinden uzak, şiddetli bir karasallığın hüküm sürmesi, III. Sibirya kökenli termik yüksek basınç merkezinin etkisinde kalması, IV. Kar örtüsünün yerde kalma süresinin ve donlu gün sayısının fazla olması durumlardan hangileri etkili bir neden değildir?

Bir merkezin gerçek sıcaklığı ile deniz seviyesine indirgenmiş sıcaklığı arasındaki fark doğrudan o merkezin yükseltisiyle ilişkilidir. Yükselti arttıkça gerçek sıcaklık ile indirgenmiş sıcaklık arasındaki fark büyür.

Türkiye haritasında işaretlenmiş beş farklı gözlem merkezi

Buna göre haritada numaralandırılmış merkezlerin hangisinde, gerçek sıcaklık ile indirgenmiş sıcaklık arasındaki fark en fazladır?

Türkiye'de kış mevsiminde ortalama sıcaklıkların en yüksek olduğu alanlar 10°C - 12°C ile Akdeniz kıyı kuşağıdır (Antalya, Alanya, Anamur, Mersin kıyıları). Kış ılıklığının bu kadar belirgin olması seracılık ve turunçgil tarımının bu bölgede yoğunlaşmasını sağlamıştır.

Buna göre kış mevsiminde en yüksek sıcaklıkların Akdeniz kıyılarında ölçülmesinde; I. Ekvator'a diğer kıyılara göre daha yakın konumda bulunması, II. Toros Dağları'nın kuzeyden gelen soğuk hava kütlelerini engelleyerek bir set oluşturması, III. Dağların güney yamaçlarının bakı konumunda olması, IV. Akdeniz'in derin su kütlesinin yüksek ısı kapasitesiyle kıyıyı ılık tutması özelliklerinden hangileri belirleyici faktörler arasında yer alır?

Atmosferdeki nem miktarının yüksek olduğu kıyı bölgelerinde gündüz yaşanan aşırı ısınma ve gece yaşanan ışıma ile enerji kaybı dengelenir; bu sayede yıllık ve günlük sıcaklık farkları az olur. Nem oranının düşük, karasallığın şiddetli olduğu yüksek platolarda ise yıllık sıcaklık farkı en yüksek değerlerine ulaşır.

Türkiye haritasında nemlilik ve sıcaklık farklarını ölçmek için seçilmiş 5 merkez

Buna göre haritada numaralandırılmış merkezlerin hangisinde, nem azlığı ve karasallığa bağlı olarak yıl içindeki sıcaklık farkı en fazladır?

Enlem-sıcaklık ilişkisine göre, Güneş ışınlarının geliş açısının küçülmesine bağlı olarak güneyden kuzeye gidildikçe sıcaklık ortalamalarının azalması beklenir. Bu kurala uymayan durumlar 'enleme ters düşen durumlar' olarak adlandırılır ve özel konum faktörleriyle (denizellik, karasallık, yükselti) açıklanır.

Türkiye haritasında Sinop (7°C), Ankara (0°C), Konya (-1°C), Mersin (12°C) ve Sivas (-4°C) kentlerinin Ocak ayı sıcaklıkları

Haritada ocak ayı sıcaklık değerleri verilen kent çiftlerinden hangisi arasındaki sıcaklık farkı, enlem etkisiyle çelişir (enleme ters düşer)?

10.

Aşağıdaki grafikte Türkiye'de yer alan K, L ve M merkezlerinin ortalama yükseltileri (metre) ile bu yükseltilerde aynı anda ölçülen gerçek sıcaklık değerleri (°C) verilmiştir.

K, L ve M merkezlerinin yükselti (m) ve sıcaklık (°C) değerlerini gösteren çift eksenli sütun grafiği

Buna göre merkezlerin deniz seviyesine indirgenmiş sıcaklıklarının büyükten küçüğe doğru sıralanışı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?